از شما چه پنهان! واقعا نمی دانم که فعال محیط زیست چه می کند و یا چه باید بکند!
با این حال؛ بنا بر درسی که خوانده ام، مهندسی بهداشت محیط؛ تجربه کاری، بیش از 25 سال در مهندسین مشاور آب و فاضلاب کار کرده ام و فعال اجتماعی بودن، چهار سال ستون نویس روزنامه آفتاب یزد بوده ام، نکاتی را در باره "باید ها و نبایدهای یک فعال محیط زیست" متوجه شده ام که شاید مورد استفاده شما عزیزان قرار گیرد:
فرض کنید که در جایی زندگی می کنید که پای برق به آنجا باز نشده است!
یک فعال محیط زیست به دادتان می رسد و با معرفی "پنل خورشیدی" شما را قادر می سازد از نعمت برق برخوردار شوید.
خب! فرض کنید که پنل خورشیدی خریداری می کنید؛ اما پنل کار نمی کند! تقصیر فعال محیط زیست است که پنل را به شما معرفی کرده است؟
در اینجا نکته ای هست. فعال محیط زیست باید در باره اینکه پنل می تواند مشکل شما را بر طرف کند سخن بگوید؛ اما در باره اینکه پنل های خورشیدی ساخت داخل تا چه حد خوب یا بد هستند حرفی به میان نیاورد.
حالا به نکته دیگر توجه کنیم:
اگر فعال محیط زیست بخواهد تنها پس از تست کردن به معرفی محصول بپردازد آیا کار بدی کرده است؟ معلوم است که نه!
اما آیا فعال محیط زیست باید از جیب هزینه کند و کار تست انجام دهد؟ اینطوری بزودی ورشکست نمی شود؟
اگر فعال محیط زیست بخواهد این کار را با هزینه شخصی صورت دهد کار غلطی نکرده است؛ اما اگر او مشتاق تست رایگان باشد هم کسی حق ندارد بر کار او خرده وارد کند.
فعال محیط زیست محق است با فروشنده یا تولید کننده وسیله خوبی که یک مشکل مربوط به محیط زیست را بر طرف می کند تماس گرفته و از او بخواهد که وسیله را رایگان در اختیار وی بگذارد.
اگر وسیله واقعا خوب است و چنانچه فعال محیط زیست بخوبی شناخته شده است؛ این امر می تواند یک معامله دو سر برد باشد.
فعال محیط زیست نظر خود را در مورد وسیله تست کرده می گوید و با صداقت کامل از محاسن و معایب محصول پرده برداری می کند و خود را بیش از پیش معروف و محبوب می کند.
تولید کننده و فروشنده هم یک مبلغ مجانی پیدا می کند که چون از فروش بیشتر منتفع نمی شود حرف و سخنش را بیشتر می خرند.
حالا به این فکر کنید که به عنوان فعال محیط زیست یک محصول را تست کرده و از آن خوشتان آمده است.
اگر در میانه معرفی محصول متوجه شوید که برای محصول، رقیب پیدا شده است چه می کنید؟
آیا باید آن را هم تست کنید تا در معرفی، عدالت را رعایت کرده باشید؟
البته که ایراد ندارد، اما مجبور به اینکار هم نیستید!
فعال محیط زیست حق دارد بطور تخصصی وارد یک حوزه شده و یا در حوزه های مختلف حضوری چشمگیر داشته باشد.
با این حال؛ کاری که فعال محیط زیست نباید بکند این است که در صورت اطلاع از وجود رقیب، از این موجودیت اظهار بی اطلاعی نماید!
دروغگویی و کتمان دانسته ها، برازنده فعال محیط زیست نیست.
حالا می خواهم سوال سخت بپرسم:
آیا فعال محیط زیست باید با تبلیغات افراطی استفاده از یک وسیله خوب وابسته به محیط زیست را در یک منطقه یا کل کشور جا بیندازد؟ آیا او باید نهایت تلاش و کوشش خود را به خرج دهد تا یک عادت یا رفتار مخرب محیط زیست را عوض کند؟ دادن پاسخ کمی سخت است!
گاهی باید نهایت تلاش را به خرج داد تا مردم را به استفاده از یک وسیله خوب ترغیب نمود.
با این حال؛ خطری هم در این رابطه وجود دارد!
خطر این است که تولید کننده و فروشنده محصول با نهایت زرنگی بدی های محصول را پنهان داشته باشد.
در این صورت؛ فعال محیط زیست که به شدت محصول را تبلیغ کرده و از خوبی های آن ذکر خیر به عمل آورده است دیگر نمی تواند با ادای "اشتباه کردم" در جبران مافات بکوشد و دیگران را از خرید منصرف نماید.
این موضوع در بدگویی از یک وسیله وابسته به محیط زیست هم هست.
اگر فعال محیط زیست پیرو تستی که کرده از بدی های یک کالا بطور افراطی حرف بزند شاید، بعدها، به این نتیجه برسد که ایراد کار به کارکرد وسیله ربط نداشته و این او بوده که از وسیله غلط استفاده کرده است. اینجا هم او نخواهد توانست "آن قدرها هم که گفتم بد نبود" گفته و از تولید کننده و فروشنده و آن هایی که محصول را در نتیجه بد گویی های فعال محیط زیست خریداری نکرده اند عذرخواهی کند!
عذر خواهی!؟ چه واژه ارزشمندی! عذرخواهی کار بسیار سختی است و هر چقدر اعتبار و ارزش و محبوبیت و شهرت آدم ها بیشتر باشد و تعداد کسانی که انسان را می شناسند بیشتر شود، معذرت خواهی سخت تر می گردد.
با این حال؛ فعال محیط زیست باید جسارت و شهامت عذرخواهی را داشته باشد و هر موقع متوجه شد محصولی را به غلط، بد یا خوب معرفی کرده است " اشتباه کردم. ببخشید" بگوید.
اما سوال آخر: آیا فعال محیط زیست حق دارد بابت تبلیغ کالا، پول یا کمک دیگری، که قابل تبدیل به پول است یا جلو برخی مخارج را می گیرد، دریافت کند؟
از نظر من هیچ ایرادی ندارد؛ منوط بر اینکه صادقانه عنوان کند که در زمینه ای خاص فقط فعال محیط زیست نیست و با فروشنده یا تولید کننده، همکاری تمام و کمال و یا نصف و نیمه دارد.
اگر او اینکار را نکند و بعدها معلوم شود که فعال محیط زیست از برکت فروش کالا دارای عایدی شده است چه بسا اعتبار خود را خدشه دار شده دیده و شنونده "پس بگو..."، که به ویژه بر زبان خریداران و مشتریان ناراضی می آید، بسیار هم می آید، گردد.

پی نوشت: خود من در کمال میل حاضرم کالای تولیدی خود، پکیج بوکاشی، را به رایگان در اختیار فعال محیط زیستی بگذارم که دست کم 10000 دنبال کننده یا 2000 عضو دارد. البته منوط به اینکه کالا را تست کرده و دیگران را از نتایج تست مطلع گرداند؛ ولو اینکه تست نتیجه ای بدهد که موافق میل من نباشد!